Plaagdierbeheersing

Als u overlast ervaart van plaagdieren of insecten kunt u besluiten een plaagdiermanagement bedrijf in te schakelen. Niet alle diersoorten of insecten mogen echter worden verstoord, verjaagd of bestreden. Welke diersoorten beschermd zijn is wettelijk bepaald.

Sinds 1 januari 2017 is de soortenbescherming geregeld in de Wet Natuurbescherming. Vanaf 2018 (planningsdatum) gaat deze wet op in de Omgevingswet. Niet alle vangmiddelen mogen worden gebruikt, bijvoorbeeld in verband met dierenwelzijn. Verder moeten plaagdiermanagers die met biociden werken in het bezit zijn van een vakbekwaamheidsbewijs. Zij kunnen u adviseren of er mogelijkheden zijn om de overlast te beheersen.

Geïntegreerde plaagdierbeheersing door plaagdiermanagers

Professionele plaagdiermanagers zijn verplicht om te werken volgens de methode van geïntegreerde plaagdierbeheersing, het zogenoemde Integrated Pest Management (IPM). Dit kan betekenen dat er in de eerste instantie zonder biociden dient te worden gewerkt en alleen in noodsituaties direct kan worden overgegaan tot de inzet van biociden. Een van de beleidsdoelstellingen van de overheid is om de uitstoot van biociden naar het milieu te verminderen. Door deze doelstelling moeten plaagdiermanagementbedrijven sinds 1 januari 2017 gecertificeerd zijn voor de beheersing van overlast van ratten buiten. Meer hierover vindt u onder het kopje ''Plaagdierbeheersing buiten gebouwen''.

Bedrijven die biociden in hun product verwerken

Bedrijven die biociden gebruiken in hun bedrijfsproces, bijvoorbeeld omdat ze een (biocidaal) conserveringsmiddel toevoegen aan lijm die ze produceren, moeten een toegelaten biocide gebruiken en zich houden aan de concentraties uit het wettelijk gebruiksvoorschrift. Verder moet hun product voldoen aan de etiketteringsvoorwaarden. Ook moeten ze hun werknemers informeren over de gevaren.

Bewijs van vakbekwaamheid voor plaagdierbeheersers

Om mollen, woelratten en plaagdieren te bestrijden of af te weren, houtrotverwekkende schimmel te bestrijden of gasvormige dan wel gasvormende biociden te verhandelen en toe te passen, is een bewijs van vakbekwaamheid vereist. Ook agrariërs die op hun eigen bedrijf plaagdieren bestrijden hebben een vakbekwaamheidbewijs nodig. Naast een persoonlijk vakbekwaamheidsbewijs is sinds 1 januari 2017 ook een bedrijfscertificaat vereist voor het buitengebruik van rodenticiden.

De opleiding om plaagdieren te mogen bestrijden volgt u bij het Certificeringsinstituut Plaagdierbeheersing, Milieu en Volksgezondheid of de Stichting Examen- en Certificeringsinstituut Plaagdierpreventie.

Let op: buitenlandse diploma’s niet altijd geldig!

Een in het buitenland verkregen diploma voor plaagdierbestrijding is niet zonder meer geldig in Nederland. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat beoordeelt of een buitenlands diploma in ons land wordt erkend.

Plaagdierbeheersing buiten gebouwen

Voor plaagdierbeheersing van muizen en ratten worden bestrijdingsmiddelen gebruikt: de zogenaamde anticoagulantia. Voor het gebruik van anticoagulantia gelden gebruiksvoorschriften, opgesteld door het Ctgb die er voor zorgen dat veilig met deze producten kan worden gewerkt. Als een vergiftigde rat wordt opgegeten door een roofdier, is er sprake van doorvergiftiging. Bij het gebruik van anticoagulantia buiten lopen roofvogels, andere roofdieren en huisdieren risico’s op doorvergiftiging. Om dit risico te beperken zijn de regels voor het gebruik van anticoagulantia buiten -om gebouwen en voedselopslagplaatsen- sinds 1 januari 2017 aangescherpt.
Daarmee is de overgangsregeling van 1 januari 2015 tot en met 1 januari 2017 beëindigd. Per 2017 hoeft u niet meer te melden bij de ILT.

Waarop moet u letten bij het inschakelen van een plaagdiermanagementbedrijf?

Professionele plaagdierbeheersers dienen in het bezit te zijn van een vakbekwaamheidsbewijs als ze werken met bestrijdingsmiddelen. Per 1 januari 2017 geldt bovendien dat professionele plaagdierbeheersers die buiten gebouwen ratten bestrijden met anticoagulantia, gecertificeerd moeten zijn door een aangewezen Certificerende Instelling (CI) voor de beheersing van ratten buiten volgens de module IPM Rattenbeheersing.

Als u een professioneel plaagdiermanagementbedrijf opdracht wilt geven om buiten plaagdieren te beheersen, controleer dan vooraf of het bedrijf voor deze module is geregistreerd in het KPMB register. Als een plaagdiermanagementbedrijf op 1 juni 2017 niet is ingeschreven in het KPMB register mag het buiten géén anticoagulantia inzetten. Er mag dan alleen met klemmen of kastvallen worden gewerkt (volgens artikel 3.10 Besluit natuurbescherming juncto artikel 3.24 Wet natuurbescherming). 

Buiten anticoagulantia toepassen door professionele plaagdierbeheersers en agrariërs op het eigen bedrijf

Anticoagulantia mogen alleen worden gebruikt als laatste schakel in een bestrijdingsprogramma dat geheel gebaseerd is op de principes van geïntegreerde plaagdierbeheersing (IPM). Als uw plaagdiermanagementbedrijf of agrariër op het eigen bedrijf, per 1 januari 2017, anticoagulantia om gebouwen wilt gebruiken, dient uw bedrijf hiervoor te zijn gecertificeerd. De plaagdiertechnici moeten in het bezit zijn van een vakbekwaamheidsdiploma en te werk te gaan volgens de meest recente versie van het "Handboek beheersing rattenpopulaties om gebouwen en voedselopslagplaatsen".

Bedrijven die op 1 januari 2017 niet beschikken over het certificaat IPM rattenbeheersing, moeten kunnen aantonen dat zij rechtstreeks een overeenkomst met de stichting KPMB, of via een erkende certificerende instantie, zijn aangegaan, en dat de audit plaatsvindt vóór 1 juni 2017.
Indien toch buiten gebouwen anticoagulantia worden toegepast en niet aan de bovengenoemde voorwaarden én de wettelijke gebruiksvoorschriften (in de SPC of WGGA) behorende bij de betreffende toelating wordt voldaan kan de Inspectie handhavend optreden. 

Regels binnengebruik anticoagulantia

Om verwarring te voorkomen: de regels voor het buitengebruik gelden alléén voor buiten en wel om gebouwen en voedselopslagplaatsen. De aanwijzingen voor de beheersing van muizen en ratten op het etiket en in de wettelijke gebruiksvoorschriften van bestrijdingsmiddelen binnen gebouwen blijven ongewijzigd van kracht. De professionele plaagdierbeheerser dient alert te zijn op het toepassen van de juiste regels binnen en buiten. 

Melden van verkeerd of niet toegestaan gebruik van biociden

Als u ziet of vermoedt dat iemand een niet-toegelaten biocide bezit of te koop aanbiedt kunt u dit melden bij de ILT. Ook als u ziet of vermoedt dat iemand een toegelaten biocide verkeerd gebruikt kunt u dit melden. Gebruik daarvoor het formulier Melding biociden.