De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht op de naleving van de Wet explosieven civiel gebruik (Wecg). Als bedrijven zich niet aan de wet- en regelgeving houden, kan dit maatschappelijke veiligheidsrisico’s met zich meebrengen.
De Wecg vereist een erkenning voor het vervaardigen, in de handel brengen, gebruiken, opslaan en overbrengen van explosieven voor civiel gebruik. Dit betekent dat iedereen die activiteiten uitvoert met explosieven, een Wecg-erkenning moet hebben. Explosieven worden bijvoorbeeld gebruikt bij evenementen, in een productieproces of voor het gecontroleerd opblazen van gebouwen.
De Wecg is bedoeld voor alle bedrijven in Nederland die bovenstaande activiteiten met explosieven uitvoeren. Kruit valt onder de noemer explosieven. Vandaar dat wapenhandelaren die kruit verkopen zich moeten houden aan de geldende wet- en regelgeving. Het niet houden aan de wet- en regelgeving vergroot de kans dat onbevoegden over kruit kunnen beschikken.
Inspecties door de ILT
In het 1e kwartaal van 2025 heeft de ILT herinspecties uitgevoerd bij 14 wapenhandelaren die naar aanleiding van eerdere inspecties een waarschuwingsbrief hadden ontvangen.
Nagenoeg alle geïnspecteerde bedrijven hebben herstelmaatregelen genomen, waardoor de tekortkomingen binnen de hersteltermijn van 3 maanden waren opgelost.
Toezicht van de ILT leidt tot betere naleving van de Wet explosieven voor civiel gebruik
Binnen de branche is er 3 keer een last onder dwangsom (LOD) opgelegd. In 2024 kreeg bijvoorbeeld een wapenhandelaar een LOD voor het verkopen van kruit aan personen zonder Wecg-erkenning. Deze LOD is na herinspecties en het niet aantreffen van nieuwe tekortkomingen door de ILT opgeheven.
In 2025 heeft de ILT naar aanleiding van herinspecties opnieuw 2 keer een LOD opgelegd.
Daarvan was 1 LOD voor het meermaals overtreden van artikel 17 Wecg, (handelingen met explosieven verrichten zonder erkenning). De 2e was voor het meermaals overtreden van artikel 21 Wecg, het onjuist of niet registeren van transacties met explosieven. De ILT blijft de activiteiten van beide bedrijven goed monitoren met verscherpt toezicht.
Als er bij toekomstige inspecties opnieuw tekortkomingen worden geconstateerd, kan dit per overtreding € 3000 euro gaan kosten met een maximum van € 30.000 euro.
Cijfers van de herinspecties in 2025
Overbrengingsvergunning
Bij 5 van de 14 handelaren ontbrak een overbrengingsvergunning. Dit is een vergunning die nodig is om kruit te vervoeren.
De overbrengingsvergunning wordt afgegeven door de gemeente waar het kruit wordt opgeslagen of waar het transport van kruit eindigt. 5 van de 14 wapenhandelaren waren nog steeds niet in het bezit van de vereiste overbrengingsvergunning.
Het risico van het ontbreken van een overbrengingsvergunning is dat het onduidelijk is waar kruit wordt opgeslagen of waar het naartoe vervoerd wordt. Dit kan veiligheidsrisico’s opleveren.
Een groot deel van de geïnspecteerde wapenhandelaren heeft na de eerste inspecties alles in het werk gesteld om de door de ILT geconstateerde tekortkomingen weg te nemen. Enkele wapenhandelaren hadden een extra zetje in de rug nodig om alsnog aan de wetgeving te voldoen.
Sinds de eerste inspecties in 2024 is de naleving van de Wecg zichtbaar verbeterd.
In zowel 2024 als 2025 zijn vooral tekortkomingen vastgesteld met betrekking tot de overbrengingsvergunningen. Er bestond zowel bij de wapenhandelaren als bij veel gemeenten onwetendheid over deze overbrengingsvergunning.
Uiteindelijk zijn alle vergunningen afgegeven na corrigerende acties zoals een goede samenwerking met gemeenten waardoor alle tekortkomingen zijn weggenomen.
In de voorgaande jaren werd er bij wapenhandelaren door beperkte capaciteit van de ILT nauwelijks toezicht gehouden.
Dit laat zien dat toezicht door de ILT leidt tot betere naleving van de wet. Momenteel voldoet de gehele branche, met uitzondering van 2 gevallen aan de Wecg.
De verbeteringen zijn vooral zichtbaar bij de overbrengingsvergunning. Maar ook op andere onderwerpen is de naleving nu veel beter gereorganiseerd dan enkele jaren geleden. De ILT blijft goed observeren of deze verbeteringen blijvend zijn en treedt op als toezichthouder waar dat nodig is.
Alle geïnspecteerde wapenhandelaren hebben nu een geldige overbrengingsvergunning.
Daarnaast kunnen wapenhandelaren zonder deze vergunning geen kruit kopen. De ILT heeft dit bereikt door inspecties bij groothandelaren uit te voeren en hen op hun verantwoordelijkheden te wijzen.
Wecg-erkenning
Bij 2 van de 14 wapenhandelaren ontbrak een correcte Wecg-erkenning.
Elke wapenhandelaar heeft een bedrijfserkenning nodig om kruit te verkopen.
De bedrijfserkenning moet zijn afgegeven aan de betreffende rechtspersoon. Er was 1 wapenhandelaar in kruit met een particulierenerkenning. Dit is uiteraard niet toegestaan.
De afdeling Korpscheftaken van politie geeft de Wecg-erkenning af
Deze erkenning geeft toestemming om kruit en explosieven in bezit te hebben. De politie geeft deze erkenningen pas af nadat de politie een screening heeft gedaan.
Wanneer een Wecg-erkenning ontbreekt, bestaat er een groter risico dat personen van niet-onbesproken gedrag kunnen beschikken over kruit. Dit kan leiden tot misbruik en is dus niet veilig.
Registratie van explosieven
Wapenhandelaren houden een doorlopend register bij van hun transacties voor kruitverkoop. Tijdens de controles constateerde de ILT dat registratie in 4 gevallen niet volgens artikel 21 Wet explosieven civiel gebruik plaatsvond.
Cijfers 2024 ten opzichte van 2025
4 van de 14 wapenhandelaren hanteerden een onvolledige of onjuiste registratie van explosieven. Wapenhandelaren moeten een doorlopend register bijhouden van hun verkopen van kruit. Tijdens de controles constateerde de ILT dat in 4 gevallen de registratie niet volgens artikel 21 Wecg plaatsvond.
Verbetering tussen 2024 en 2025
In 2025 ziet de ILT een duidelijke verbetering in de naleving in vergelijking met 2024. In het begin van de inspecties was de helft van de wapenhandelaren niet in het bezit van een geldige overbrengingsvergunning. Nu zijn deze tekortkomingen opgelost.
Voor wat betreft de Wecg-erkenning ziet de ILT momenteel volledige naleving, met uitzondering van 1 bedrijf. Dit bedrijf heeft hiervoor een LOD opgelegd gekregen. In 2024 waren er nog 9 tekortkomingen met de erkenning.
Daarnaast constateerde de ILT in 2024 2 tekortkomingen met de intracommunautaire vergunning. In 2025 was dit niet meer het geval.
Geen enkele wapenhandelaar heeft in 2025 nog explosieven of (kruit) staan zonder de vereiste CE-markering. In 2024 ontdekte de ILT bij 2 wapenhandelaren enkele kruitbussen zonder CE-markering. Deze kruitbussen zijn in alle gevallen vernietigd.
In 2025 zag de ILT ook dat de registratie van explosieven aandacht vereist. Bij toekomstige inspecties vindt nauwkeurige controle plaats om te zien of er op correcte wijze is geregistreerd.
Onderstaande grafiek geeft de tekortkomingen weer als resultaat van de Wecg-inspecties in 2024 en 2025. Als u met de muis over het figuur gaat, ziet u de percentages.