De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) registreert en analyseert meldingen van ongewone voorvallen om daar gezamenlijk (overheid en sector) van te leren. In 2017 hebben lang niet alle BRZO-bedrijven ongewone voorvallen met milieugevolgen gemeld. Er was sprake van een daling in het aantal meldende bedrijven vergeleken met het jaar daarvoor. Het verkrijgen van correcte en bruikbare meldingen blijft een punt van zorg. De ILT kan op basis van de huidige meldingen geen representatief beeld geven van de ongewone voorvallen bij bedrijven die vallen onder de werking van het Besluit risico's zware ongevallen 2015 (BRZO). De ILT is bezorgd over het meldgedrag en spant zich samen met de decentrale bevoegd gezagen in om het meldgedrag te verbeteren.
De ILT registreert en analyseert meldingen van ongewone voorvallen om daar gezamenlijk ( overheid en sector) van te leren. Ongewone voorvallen zijn incidenten met potentieel verregaande gevolgen voor het milieu, zoals brand of uitstoot van gevaarlijke stoffen. Door meer te weten te komen over de oorzaak, kunnen ongewone voorvallen beter worden voorkomen. Zo weten werknemers en omwonenden dat bedrijf en bevoegd gezag continue aandacht hebben voor de veiligheid.
Meldplicht ongewoon voorval BRZO
Bedrijven moeten een ongewoon voorval op grond van artikel 17.2 Wet milieubeheer (Wm) melden aan provincies en gemeenten (het Wabo-bevoegd gezag). Deze kunnen een onderzoek instellen als zij daar aanleiding toe zien. Op hun beurt moeten zij alle meldingen doormelden aan de ILT (analysefunctie). De ILT, de BRZO-Omgevingsdiensten (BRZO-OD's) en provincies werken samen opdat bedrijven ongewone voorvallen melden bij de overheid.
Meldingen BRZO-bedrijven
Het aantal ontvangen meldingen van BRZObedrijven is vergeleken met 2016 nagenoeg gelijk gebleven, maar het aantal bedrijven dat meldt is teruggelopen. Omgevingsdiensten en ILT hebben zich ingespannen om de kwaliteit van de meldingen te verbeteren. Desondanks voldoen de meldingen overwegend niet aan de wettelijke eisen. Als de geleverde informatie onvoldoende aanknopingspunten geeft voor een goede analyse, kan de ILT er geen concrete verbeterpunten uit halen. Tabel 1 geeft een overzicht van aantallen meldende BRZO-bedrijven per OD.
| BRZO-bedrijven | Meldende bedrijven | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 2015 | 2016 | 2017 | Percentage 2017 | ||
| Milieudienst Rijnmond (DCMR) | 141 | 63 | 74 | 56 | 40% |
| OD Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) | 57 | 18 | 26 | 26 | 46% |
| OD Midden- en West-Brabant (OMWB) | 75 | 30 | 33 | 32 | 43% |
| RUD Zuid-Limburg | 26 | 6 | 12 | 9 | 35% |
| OD Groningen | 48 | 6 | 10 | 11 | 23% |
| Omgevingsdienst regio Nijmegen (ODRN) | 50 | 16 | 16 | 15 | 30% |
| Totaal | 397 | 139 | 171 | 149 | 38% |
Ontvangen meldingen bij de ILT
In 2017 is het bevorderen van het ontvangen van correcte meldingen door het bevoegd gezag voortgezet. Het onderwerp 'melden ongewone voorvallen' is een vast onderwerp van gesprek met de provincie als bevoegd gezag. In tabel 2 staan de bij ILT ontvangen en geregistreerde meldingen en het aantal geregistreerde meldende bedrijven over de afgelopen 3 jaar.
De analyse betreft de ongeveer 750 risicovolle bedrijven die worden genoemd in bijlage III van het Besluit Omgevingsrecht (BOR 6.3.2, bij de ILT ook wel 'Top-bedrijven' genoemd). 397 van deze bedrijven zijn BRZO-bedrijven.
| 2015 | 2016 | 2017 | |
|---|---|---|---|
| Totaal ontvangen meldingen | 4.072 | 3.600 | 3.620 |
| Totaal geregistreerde meldingen Top-bedrijven | 1.209 | 1.621 | 1.560 |
| Totaal aantal meldende Top-bedrijven | 204 | 259 | 218 |
| Geregistreerde meldingen BRZO-bedrijven | 959 | 1.310 | 1.306 |
| Totaal meldende BRZO-bedrijven | 139 | 171 | 149 |
Indicatie meldingen
In onderstaande grafiek zijn de geregistreerde voorvallen bij BRZO-bedrijven per soort voorval weergegeven. In totaal gaat het om 1.306 meldingen. Het beeld is indicatief aangezien de meldingen waarop de grafiek gebaseerd is, soms onvolledig waren.
Grafiek 1: Soorten voorvallen BRZO-bedrijven
| Lekkage/emissie (gevaarlijke) stof naar lucht | 455 |
|---|---|
| Lekkage/emissie (gevaarlijke) stof naar bodem | 274 |
| Brand | 147 |
| Anders | 143 |
| Stop installatie ongepland | 115 |
| Lekkage/emissie (gevaarlijke) stof naar oppervlaktewater | 57 |
| Lekkage/emissie (gevaarlijke) stof naar riool | 50 |
| Fakkelen | 39 |
| Explosie gas/damp | 6 |
| Explosie stof | 5 |
| Arbo-ongeval | 3 |
Ambities voor 2018
Om het meldgedrag van ongewone voorvallen te verbeteren werken ILT en de BRZO-OD's in 2018 een gezamenlijk stappenplan uit. Hierin staan de volgende ambities:
- Werken met het informatiemodel
Voor het uniform en compleet melden is een informatiemodel ontwikkeld. Dit model sluit aan op het registratiesysteem van de ILT en zal in 2018 door alle BRZOOD's in gebruik worden genomen en gevuld. Naar verwachting zullen hiermee meer meldingen worden ontvangen die aan de wettelijke verplichting voldoen. Dit moet leiden tot een versterking van de analysemogelijkheden van de ILT. - Hanteerbare interpretatie
Uit overleg met BRZO-OD's, provincies en sector bleek de behoefte aan een voor alle partijen duidelijk en hanteerbaar begrippenkader rond 'voorvallen'. De BRZO-OD's werken aan een leidraad of afwegingskader voor bedrijven, branches en bevoegd gezag. Daarin staat welke voorvallen moeten worden gemeld en welke informatie daarbij verschaft moet worden. De ILT kijkt vanuit haar expertise mee en adviseert. - Bevorderen communicatie
Heldere communicatie door het bevoegd gezag over:- Waarom de overheid informatie over ongewone voorvallen wil ontvangen.
- Wat de overheid gaat doen met de informatie.
- Eén loket voor meldingen
Het bedrijfsleven vraagt om één loket voor alle meldingen richting overheid. De ILT en BRZO-OD's verkennen welke mogelijkheden er zijn om aan deze behoefte te kunnen voldoen.