De Europese Unie heeft een voorlopig akkoord bereikt over de nieuwe Circulaire Voertuigenverordening. Onderdeel van dit pakket is dat gebruikte voertuigen in de nabije toekomst zonder APK niet meer mogen worden geëxporteerd naar landen buiten Europa. Dat is alvast goed nieuws voor de veiligheid en luchtkwaliteit in met name Afrikaanse landen waar deze oude auto’s vooral terechtkomen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) maakt zich al jaren sterk voor een schoner milieu in lage- en middeninkomenslanden buiten Europa, zoals in West-Afrika.
Gebruikte voertuigen die in Europa niet meer door de APK komen, mogen ook niet meer worden geëxporteerd om buiten de Europese Unie op de weg te rijden. Denk aan voertuigen waarvan de remmen niet meer werken, waar ABS-systemen of airbags defect zijn of waar katalysatoren zijn weggezaagd. Dit is een belangrijke ontwikkeling voor de verkeersveiligheid en de luchtkwaliteit in landen waar deze gebruikte voertuigen eerst nog naartoe werden geëxporteerd.
Bij onschuldige tekortkomingen zoals een verkeerd afgestelde koplamp of kapot knipperlicht kunnen gebruikte voertuigen na simpele reparaties nog wel geëxporteerd worden. Dan is herstel van het gebrek verplicht in het land van verzending, bijvoorbeeld in Nederland, zodat het voertuig goedgekeurd wordt voordat het op transport gaat.
Minder fysieke controles nodig
De Circulaire Voertuigenverordening maakt toezicht in de toekomst efficiënter en makkelijker. De Europese Commissie ontwikkelt een digitaal en geautomatiseerd informatiesysteem. Bij export van een gebruikt voertuig zal douane-informatie via het Voertuig Identificatie Nummer (VIN, ook wel chassisnummer genoemd) automatisch worden gekoppeld aan informatie uit voertuigenregisters om te verifiëren of de auto nog een geldige APK heeft.
Fysieke controles door de ILT of de Douane zijn daardoor minder nodig. Met name de Europese landen met havens van waaruit veel gebruikte voertuigen vertrekken, zullen profijt hebben van dit digitale en geautomatiseerd informatiesysteem.
Toezicht
Wie toezicht gaat houden op de naleving van de onderdelen uit de verordening wordt later nog vastgesteld. De APK-eis voor gebruikte voertuigen voor export naar buiten de EU treedt naar verwachting medio 2033 in werking. De ILT gaat in overleg met de Belgische collega’s en in samenwerking met de Douane voorbereidingen treffen om deze nieuwe Europese regels eerder in te zetten voor haar toezicht. Ook de herziene Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA), die op 21 mei 2026 ingaat, verlangt een bewijs dat het te exporteren gebruikte voertuig volledig functioneert.
Aanjager
In 2020 publiceerde de inspectie al het rapport ‘Used vehicles exported to Africa’ over de kwaliteit van geëxporteerde gebruikte voertuigen. Uit onderzoek bleek dat een deel van de gebruikte voertuigen naar West-Afrikaanse landen onveilig en vervuilend is. In Europa zouden deze auto’s naar de sloop gaan. Ook hadden bijna alle auto’s geen geldige APK meer. De ILT wil bevorderen dat alleen veilige en schone voertuigen worden geëxporteerd. Daarom heeft de inspectie het onderzoek aangeleverd aan de Europese Commissie en het onderwerp samen met UNEP internationaal op de agenda gezet.
Deze nieuwe EU-verordening past bij de ambities van West Afrikaanse regeringsleiders om luchtvervuiling aan te pakken via schonere brandstoffen en een schoner, meer modern wagenpark. De nieuwe verordening biedt deze landen nu ook de mogelijkheid om hun eigen importeisen voor gebruikte voertuigen door te geven aan de Europese Commissie. Die het vervolgens in de verordening verwerkt tot een eis voor export. Dit heeft als voordeel dat de voorgenomen export al gestopt kan worden vanuit de EU.
Voor welke categorie voertuigen gaat het gelden?
De Europese eisen gaan gelden voor zowel lichte als zware voertuigen voor het vervoer van personen en vracht. Dat zijn de voertuigcategorieën M1, M2, M3 en N1, N2, N3.