Vrijwel alle woningcorporaties leven de getoetste regels bij de rechtmatigheidsbeoordeling correct na. De enkele vastgestelde afwijkingen zijn geen reden tot zorg, maar vragen van woningcorporaties wel herstelacties en meer alertheid.
Dat blijkt uit de jaarlijkse beoordeling door de Autoriteit woningcorporaties (Aw). Daarbij controleert de Aw of woningcorporaties zich aan een aantal belangrijke regels uit de Woningwet en lagere regelgeving houden. De uitkomsten van deze rechtmatigheidsbeoordeling onderstrepen dat woningcorporaties hun wettelijke verplichtingen serieus nemen. Dit is een van de indicatoren om vast te stellen dat corporaties zorgvuldig omgaan met publieke middelen.
Beoordeling door de Aw
De Aw onderzoekt op 8 punten of corporaties kritieke wet- en regelgeving naleven. Deze onderdelen worden als kritiek gezien omdat ze voortvloeien uit Europese regelgeving voor het mogen verlenen van staatssteun. Of omdat ze op andere wijze sterk samenhangen met het waarborgen van besteding van corporatiemiddelen aan de daarvoor bestemde maatschappelijke doelen.
Voor deze beoordeling heeft de Aw gebruikgemaakt van de meest recente jaarverslagen en verantwoordingsinformatie (dVi) van alle woningcorporaties uit verslagjaar 2024. In dat jaar waren 272 woningcorporaties actief. Iedere woningcorporatie ontving de uitkomsten van de beoordeling van haar organisatie in de vorm van een rechtmatigheidsbrief.
De Aw vraagt aandacht voor datakwaliteit
Een aandachtspunt blijft de datakwaliteit van de door woningcorporaties aangeleverde dVi. In 2024 was bij 27 woningcorporaties op 1 of meerdere rechtmatigheidsonderdelen de aangeleverde dVi onvolledig of onjuist ingevuld. Dit zorgt voor onnodig extra werk voor de corporaties zelf, de accountants en voor de Aw. Verbetering van de datakwaliteit draagt bij aan een efficiënter toezichtproces.
Belangrijkste onderzoeksresultaten rechtmatigheidsbeoordeling
De resultaten van de rechtmatigheidsbeoordeling laten zien dat woningcorporaties hun maatschappelijke taak zorgvuldig uitvoeren:
Ontbrekende jaarstukken
1 woningcorporatie kreeg een algehele oordeelsonthouding. Deze woningcorporatie had geen vastgestelde jaarstukken beschikbaar. Deze stukken zijn noodzakelijk om voldoende zekerheid te krijgen over de juistheid van de aangeleverde gegevens. De betreffende woningcorporatie staat onder verscherpt toezicht bij de Aw. De betreffende toezichthouder zal op basis van de specifieke context bekijken welke (vervolg)acties en maatregelen nodig zijn.
Staatssteunregeling voor toewijzing
269 van de 272 woningcorporaties voldeden aan de eisen van de staatssteunregeling. Woningcorporaties moeten voldoen aan de staatssteunregeling voor toewijzing om in aanmerking te komen voor staatssteun. Woningcorporaties krijgen in Nederland staatssteun in de vorm van geborgde leningen waarmee een lagere rente kan worden verkregen.
Uit de beoordeling volgt dat vrijwel alle woningcorporaties over 2024 voldoen aan de eisen van de staatssteunregeling voor toewijzing. Van de 3 woningcorporaties die niet aan de eisen voldeden, hebben 2 woningcorporaties de mogelijkheid gekregen om dit alsnog te herstellen. Bij de volgende rechtmatigheidsbeoordeling wordt getoetst of dat is gelukt. En of de woningcorporatie over zowel verslagjaar 2024 als 2025 (alsnog) voldoet aan de regels. Omdat herstel niet meer mogelijk was bij de andere woningcorporatie, is deze casus overgedragen aan de toezichthouder bij de Aw. Deze gaat op basis van de specifieke context bekijken welke (vervolg)acties nodig zijn.
Passend toewijzen
260 van de 272 woningcorporaties hebben passend toegewezen in 2024. Passend toewijzen zorgt ervoor dat voldoende huishoudens met recht op huurtoeslag in betaalbare huurwoningen kunnen wonen. Iedere corporatie moet jaarlijks tenminste 95% van de huishoudens een passende woning toewijzen als zij met hun huidige inkomen recht hebben op huurtoeslag.De zogenoemde aftoppingsgrenzen vormen hierbij het ijkpunt. De norm van 95% wordt getoetst over een gemiddelde van de toewijzingen in de afgelopen 2 jaar. Bij 12 woningcorporaties is in het afgelopen jaar niet aan tenminste 95% toegewezen. 9 kunnen dit herstellen met het komende jaar. Dit doen zij door in het volgende jaar een dusdanig hoog percentage passend toe te wijzen dat het gemiddelde over de 2 jaren boven de 95% uitkomt. In de andere 3 gevallen was dat niet meer mogelijk. Daarom zijn deze gevallen overgedragen aan de toezichthouder bij de Aw, die op basis van de specifieke context gaat bekijken welke (vervolg)acties er nodig zijn.
Verantwoording huuradministratie
270 van de 272 woningcorporaties voldeden aan een juiste en inzichtelijke huuradministratie. Bij 2 woningcorporaties kon de accountant niet de juistheid en volledigheid van de verantwoording van de huuradministratie vaststellen. Betreffende corporaties krijgen de mogelijkheid om dit te herstellen.
Regels huursom
270 van de 272 woningcorporaties hebben de huursombenadering correct toegepast. Jaarlijks wordt vastgesteld met welk percentage de huur mag worden verhoogd. Verder mogen woningcorporaties op basis van het huurbeleid de huurprijzen van sommige woningen sterker verhogen dan de huurprijzen van andere woningen. Dit doen woningcorporaties bijvoorbeeld om de huur meer in lijn te brengen met de kwaliteit van de woning. De Aw concludeert dat de huursombenadering over het algemeen goed wordt toegepast. In 2024 hebben 2 woningcorporaties een iets te hoge huursomstijging doorgevoerd. Deze woningcorporaties hebben de gelegenheid gekregen om dit te herstellen in 2025 of 2026. Bij de rechtmatigheidsbeoordeling over verslagjaar 2025 of 2026 toetst de Aw of de betreffende woningcorporaties daarin zijn geslaagd.
Wet normering topinkomens
Alle woningcorporaties hebben de Wet normering topinkomens (WNT) nageleefd. De WNT moet bovenmatige bezoldigingen en ontslagvergoedingen bij instellingen in de (semi)publieke sector tegengaan. In de WNT worden bezoldigingen en ontslagvergoedingen van topfunctionarissen bij deze instellingen genormeerd en openbaar gemaakt. De bezoldigingsmaxima worden jaarlijks geïndexeerd.
Verlicht regime
74 van de 77 woningcorporaties die onder het zogenoemde verlichte regime vielen, hebben voldaan aan de daarvoor geldende regels. Kleine woningcorporaties kunnen ervoor kiezen om onder het zogenoemde verlicht regime te vallen. Zij zijn dan vrijgesteld van de verplichting om een vermogensscheiding toe te passen. Van de 77 woningcorporaties die in 2024 onder het verlicht regime vielen, waren er 3 die niet voldeden aan de norm dat de niet-DAEB activiteiten maximaal 5% van de jaaromzet mogen bedragen. Deze 3 gevallen zijn overgedragen aan de toezichthouder bij de Aw, die op basis van de specifieke context gaat bekijken welke (vervolg)acties er nodig zijn.
Naleving overige getoetste regels
244 van de 272 woningcorporaties hebben ook de overige getoetste regels juist nageleefd. Bijna 90% van alle woningcorporaties hebben de regels goed nageleefd die afzonderlijk in het kader van de rechtmatigheidsbeoordeling worden uitgevraagd. Deze vragen gaan over het:
- Verstrekken van vermogen of garanties aan verbonden ondernemingen.
- Naleven van de regels voor het aangaan van transacties met financiële instellingen.
- Voldoen aan bepaalde eisen bij het verkopen van vastgoed.
- Meervoudig aanbesteden van werkzaamheden aan of het bouwen van maatschappelijk vastgoed.
- Naleven van de regels voor het aangaan van derivatentransacties.
- Zorgen dat men bij het aangaan van een nieuw intermediair verhuurcontract toegang heeft tot de verhuuradministratie.
- Naleven van de regels met betrekking tot een klachtreglement omtrent het handelen of nalaten van toegelaten instellingen.
- Voldoen aan een sloop- en verhuiskostenreglement met de daarbij behorende voorwaarden.
De woningcorporaties die de regels niet (goed) hebben nageleefd, hebben een waarschuwing gekregen.