De Nederlandse zeescheepvaart heeft te maken met internationale, Europese en nationale regelgeving waarbij de schepenwet centraal staat. Deze is van toepassing op alle zeeschepen onder Nederlandse vlag en richt zich op de veiligheid van het schip, die van de bemanning, de bedrijfsvoering en de belading. De ILT houdt toezicht op Nederlandse en buitenlandse schepen, bemanningen, rederijen en klassenbureaus. Het toezicht op onder buitenlandse vlag varende schepen gebeurt op basis van Paris Memorandum of Understanding on Port State Control (Paris MOU).