Een machinist is een bestuurder van een spoorvoertuig op een hoofdspoorweg. De machinist is een wettelijk bepaalde veiligheidsfunctie en er zijn twee gradaties daarin: machinist met volledige bevoegdheid en machinist met beperkte bevoegdheid.

Volledige of beperkte bevoegdheid

Elke gradatie heeft zijn eigen takenpakket en bevoegdheden:

  • De machinist met volledige bevoegdheid is  bevoegd tot het op de hoofdspoorwegen besturen en begeleiden van alle typen spoorvoertuigen van de categorie A en B.
  • De machinist met beperkte bevoegdheid is bevoegd tot het besturen, rangeren en begeleiden van een of meerdere typen spoorvoertuigen van de categorie A. 

Categorie A staat voor rangeerlocomotieven, werktreinen, onderhoudsspoorwagens en andere locomotieven die gebruikt worden voor het rangeren met een van maximumsnelheid van 40 km per uur. Categorie B staat voor vervoer van reizigers en vervoer van goederen (zonder limiet aan de snelheid).

Eisen aan machinist

  • De minimum leeftijd voor een machinist is 18 jaar. Voor internationale ritten geldt een minimum leeftijd van 20 jaar.
  • Een machinist beheerst de Nederlandse taal zodanig dat hij de taal kan begrijpen en kan communiceren op niveau b1 van het gemeenschappelijk Europees referentiekader van talen.
  • Voldoende kennis, bekwaamheid en ervaring.
  • Medische en psychologische geschiktheid.

De kennis en bekwaamheid kunnen alleen worden verkregen bij door de Minster erkende opleidingsinstituten. 
Het door de Minister gemandateerde examenbureau beoordeelt (examineert) deze kennis en vaardigheden.

De Minister heeft de examentaken gemandateerd aan de Stichting Veiligheid & Vakmanschap Railvervoer (VVRV). De medische en psychologische keuringen mogen alleen worden uitgevoerd door de Minister erkende keuringsinstituten.

Machinistenvergunning

Als een machinist aan bovenstaande eisen voldoet kan een machinistenvergunning worden aangevraagd bij de Inspectie Leefomgeving en Transport.
De werkgever borgt dat de specifieke kennis en bekwaamheid zoals voertuig- en wegkennis, worden verzorgd. De machinist moet hiervoor ook weer beoordeeld (geëxamineerd) worden door de VVRV.
Tevens zorgt de werkgever, of de spoorwegonderneming waarvoor de functie uitgeoefend wordt, dat de taak- en bedrijfsgebonden kennis verkregen wordt en dat herinstructies en beoordelingen, evenals de medische en psychologische (vervolg)keuringen tijdig plaats vinden.
Als de machinist aan de eisen voldoet kan hij/zij naast zijn/haar eigen EU- machinistenvergunning een door de spoorwegonderneming verstrekt bevoegdheidsbewijs krijgen voor het materieel en de spoorwegtrajecten waarop hij/zij bevoegd is te rijden.

Vereiste documenten voor machinist

  • certificaat van bekwaamheid afgegeven door een door de Minister aangewezen exameninstituut
  • positieve beoordeling door een vakinhoudelijke leidinggevende voor de bedrijfsgebonden kennis die nodig is om de taak van machinist goed uit te oefenen
  • verklaring van medische en psychologische geschiktheid door een door de Minister aangewezen keuringsinstituut
  • machinistenvergunning
  • bedrijfspas of een veiligheidspaspoort afgegeven door de werkgever die bovenstaande drie elementen bevat

Hoort bij