1. Home
  2.   Onderwerpen
  3.   Leefomgeving
  4. Hoogwaterveiligheid

Hoogwaterveiligheid

Taken in toezicht

De uitvoering van de taken voor hoogwaterveiligheid door de ILT staat in 2016 in belangrijke mate in het teken van het voorbereiden op het toezicht op de primaire waterkeringen, dat vanaf 1 januari 2017 een structurele en wettelijke taak is. Het toezicht op de primaire waterkeringen bestaat uit:

• Toezicht op de beoordeling van de primaire waterkeringen in het licht van de nieuwe wettelijke veiligheidsnormen op basis van de overstromingskansbenadering. We spreken hierbij van de eerste landelijke rapportage overstromingskansen (LRO1). Deze eerste beoordelingsronde loopt van 2017 tot 2023.
• Toezicht op de zorgplicht die de waterkeringbeheerders hebben voor de primaire waterkeringen.

Daarnaast is de ILT belast met het toezicht op de toetsing aan de wettelijke veiligheidsnormen van de regionale keringen die in beheer zijn bij het rijk (Rijkswaterstaat). Het gaat om de veiligheidsnormen die de minister van infrastructuur en Milieu voor deze regionale keringen heeft vastgesteld. Dit toezicht zal naar verwachting doorlopen tot medio 2019.

De verschillende taken (in ontwikkeling) worden hieronder nader beschreven. In 2017 zullen meer definitieve documenten en, waar mogelijk, resultaten van de drie genoemde vormen van toezicht op de website worden geplaatst.

Toezicht op beoordeling van primaire waterkeringen


Systeemsprong
Nederland staat aan de vooravond van een grote systeemsprong met betrekking tot de beoordeling van de veiligheid van de primaire waterkeringen. Enerzijds wordt dit veroorzaakt door een nieuwe normeringssystematiek (gebaseerd op de overstromingskans benadering en niet meer op de overschrijdingskans). Anderzijds wordt het proces van beoordelen en eventueel aanmelden van waterkeringen voor verbetering een continu proces met een looptijd van twaalf jaar. Voor de eerste beoordelingsronde 2017-2023 is echter maar 6 jaar beschikbaar.

Namens de minister van infrastructuur en milieu voert de ILT toezicht uit op de beoordeling van de primaire waterkeringen in het licht van de nieuwe normen. 2016 staat voor alle betrokken partijen en dus ook voor de ILT in het teken van het voorbereiden op de rol die met ingang van 1 januari 2017 vervuld moet worden in het nieuwe stelsel. Zowel qua kennis en capaciteit, als ook qua voorzieningen (ICT, hardware, software) moet de ILT in 2017 dus gesteld staan voor haar taak. Deelname aan de generale repetitie, die met het beoordelen van de keringen aan de nieuwe normen staat gepland voor eind 2016, is daarbij een belangrijke stap.

Kaders
• De nieuwe veiligheidsnormen worden eind 2016 bij wijziging van de Waterwet vastgesteld. De ILT heeft een zogenaamde HUF (handhaafbaarheids) toets uitgevoerd op de concept wetswijziging en de bijbehorende Memorie van Toelichting.
• Het Wettelijk Beoordelings Instrumentarium (WBI) zal bij Ministeriële Regeling worden vastgesteld. De ILT heeft al eerder pre HUF beoordelingen uitgevoerd van de concept versies van het WBI. De ILT zal in de periode juli-augustus nog een HUF toets uitvoeren op een meer definitief uitgewerkt WBI.
• Voor LRO1 zal een bestuurlijk vastgesteld draaiboek gaan gelden. De ILT heeft inbreng geleverd voor het concept draaiboek.
• Onderdeel van het draaiboek vormen de (bestuurlijk) vastgestelde plannen van aanpak (inclusief planning) van de waterkeringbeheerders voor het beoordelen van hun areaal in de periode 2017-2023.
• Naast het WBI gaat een groot aantal kaderstellende documenten gelden die weliswaar geen wettelijke status krijgen, maar die wel richtinggevend zijn voor hoe geschematiseerd en beoordeeld moet worden.
• De beoordeling van de primaire waterkeringen moet uitgevoerd worden met behulp van binnen het WBI beschikbaar gestelde software (Ringtoets en stand alone tools).
• De informatiehuishouding rondom het beoordelingsproces en de rapportage daarover zal worden gestroomlijnd door het Water veiligheids portaal (WVP). Zowel de waterkeringbeheerders als de ILT zijn verplicht dit WVP te gebruiken voor het uitwisselen van informatie.
• Belangrijk is dat de keringbeheerders op een navolgbare wijze tot beoordelingsresultaten komen en daartoe (in het WVP) een logboek bijhouden van de uitgevoerde beoordelingen. De ILT neemt deel aan overleg over dit logboek.
• Om haar werk systematisch en eenduidig te kunnen uitvoeren laat de ILT een handboek voor de toezichthouder ontwikkelen dat is gebaseerd op het WBI.

Toezicht op zorgplicht primaire waterkeringen


Ontwikkeling vanaf 2014
Zorgplicht en toezicht op de zorgplicht staat nog maar kort expliciet in de schijnwerpers. Vanaf 2014 werkt de ILT aan het ontwikkelen van het toezicht op de inrichting en de uitvoering van de zorgplicht voor de primaire waterkeringen. Daartoe zijn in 2014 en in 2015 pilot inspecties (in de vorm van audits) uitgevoerd. Het doel van deze pilots was het opbouwen van ervaring en het ontwikkelen van de strategie en methodieken voor deze nieuwe vorm van toezicht die vanaf 1 januari 2017 definitief vorm moet krijgen. Een goede evaluatie van de pilots is daarvoor van essentieel belang.

Kader
In samenspraak met de waterkeringbeheerders heeft het Directoraat-Generaal Ruimte en Water (DGRW) het Kader zorgplicht primaire waterkeringen vastgesteld. Het Kader heeft het karakter van een doelvoorschrift. De beheerder is zelf verantwoordelijk voor de inrichting en de uitvoering van de activiteiten die behoren tot de zorgplicht en moet daar zelf (intern) toezicht op houden. De ILT houdt hier rekening mee door bij haar toezicht te kiezen voor systeemtoezicht (in de vorm van audits gecombineerd met reality checks).

Evaluatie en bepalen definitieve toezichtstrategie zorgplicht
Voor 2016 staat het evalueren van de pilot inspecties 2015 en het bepalen van de definitieve toezichtstrategie centraal. Input hiervoor vormen:

• De eigen leer- en evaluatiepunten van de ILT.
• De antwoorden op de evaluatievragen die aan de waterkeringbeheerders zijn gesteld en aanvullende visies/denkbeelden van de waterkeringbeheerders.

Een eerste proeve voor de toezichtstrategie is door de ILT toegelicht bij de Stuurgroep Zorgplicht, die door de Unie van Waterschappen (UvW) is ingesteld. Samen met de Stuurgroep werkt de ILT aan het ontwikkelen van basiseisen voor de uitvoering van de zorgplicht. Deze basiseisen zullen een rol spelen bij het definitieve toezicht vanaf 2017.

Toezicht regionale keringen in beheer bij RWS

Regionale waterkeringen zijn normaliter geen onderwerp van toezicht door het rijk (ILT). De provincies stellen de kaders vast en houden toezicht regionale waterkeringen. Een uitzondering daarop vormen regionale kringen die in beheer zijn bij het rijk (Rijkswaterstgaat). Daarvoor is het de minister van Infrastructuur en Milieu kaderstellend èn toezichthoudend. Het toezicht op de toetsing van deze keringen ligt namens de minister bij de ILT. 
 
Kaders
De minister heeft de normen vastgesteld voor de regionale keringen die in beheer zijn bij het rijk. De hydraulische randvoorwaarden en de technische voorschriften voor de toetsing, alsmede een draaiboek voor het toetsproces zijn in voorbereiding. De ILT heeft inbreng geleverd voor het Draaiboek. Verder heeft de ILT een HUF-toets uitgevoerd op de concept voorschriften. 
 
Uitvoering
Het gaat om 97 genormeerde dijkvakken die in 2016 en 2017 getoetst moeten worden en waarover de ILT aan de Minister moet rapporteren. Hiervoor is nog geen definitieve planning vastgesteld. In de periode september-december 2016 zal Rijkswaterstaat in twee pilots delen van de regionale keringen langs twee rijkskanalen toetsen. Zo kan ook de ILT ervaring opdoen met het beoordelen of deze toetsingen conform de voorschriften zijn uitgevoerd.